Bina Yüksekliği Nedir?
Bina yüksekliği: Binanın kot aldığı noktadan saçak seviyesine kadar olan mesafedir.
Saçak seviyesi, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nin Tanımlar başlığı altında ayrıca tanımlanmıştır. Bina yüksekliği; imar planı uygulamalarında, yapılaşma koşullarının belirlenmesinde ve komşu yapılarla mesafe hesaplamalarında esas alınır.
Yapı Yüksekliği Nedir?
Yapı yüksekliği: Bodrum katlar, asma katlar ve çatı arası piyesler dahil olmak üzere, yapının inşa edilen bütün katlarının toplam yüksekliğidir.
Bu tanım özellikle önemlidir; çünkü BYKHY’deki pek çok kritik sınır (kaçış merdiveni tipi, basınçlandırma zorunluluğu, yağmurlama sistemi gerekliliği vb.) yapı yüksekliğine göre belirlenmektedir.
İki Kavramın Karşılaştırması
| Özellik | Bina Yüksekliği | Yapı Yüksekliği |
|---|---|---|
| Başlangıç noktası | Binanın kot aldığı nokta | Zemin dahil tüm katlar |
| Bitiş noktası | Saçak seviyesi | Yapının toplam yüksekliği |
| Bodrum katlar | Dahil değil | Dahil |
| Asma katlar | Dahil değil | Dahil |
| Çatı arası piyesler | Dahil değil | Koşullu olarak dahil |
| Kullanım amacı | İmar planı sınırları | BYKHY yangın sistemi kararları |
Bodrum Katlar ve Çatı Arası Piyesler İçin İstisnalar
Bodrum Katlar
Giriş, çıkış ve şaftları üst katlardan 120 dakika yangına dayanıklı döşeme veya bölme ile ayrılan bodrum katlar, yapı yüksekliklerine dahil edilmez ve yangın güvenlik tedbirleri bakımından ayrı değerlendirilir.
Çatı Arası Piyesler
Çatı arası piyeslerden binanın normal merdivenine veya korunumlu kaçış merdivenine alternatif kaçış imkânı sağlanması durumunda, çatı arası piyes yüksekliği yapı yüksekliklerine dahil edilmez.
Yapı Yüksekliğinin Yangın Güvenliği Sistemleriyle İlişkisi
| Yapı Yüksekliği | Tetiklenen Yükümlülük |
|---|---|
| > 6,50 m | Cephede pencere yangın bariyeri zorunluluğu başlar |
| > 21,50 m | Korunumlu kaçış merdiveni zorunlu hale gelir |
| > 28,50 m | Dış cephede zor yanıcı malzeme şartı (mevcut yönetmelik) |
| > 30,50 m | Yağmurlama sistemi zorunlu (konut dışı) |
| > 51,50 m | Acil durum asansörü zorunlu |
| > 51,50 m | Kaçış merdivenlerinde basınçlandırma zorunlu |
Hesaplama Örneği
Bodrum + Zemin + 5 Normal Kat + Çatı Arası Piyes içeren bir bina için:
- Bina yüksekliği: Zemin kotundan saçak seviyesine = yaklaşık 18 m
- Yapı yüksekliği: Bodrum dahil toplam = yaklaşık 21+ m → kaçış merdiveni ve sistem gereklilikleri farklılaşır
Bu nedenle proje aşamasında her iki değerin doğru hesaplanması zorunludur.
Sıkça Sorulan Sorular
Bodrum kat yangın güvenliği açısından ayrı mı değerlendirilir?
Evet. Giriş, çıkış ve şaftları 120 dakika yangına dayanıklı döşeme ile ayrılan bodrum katlar yapı yüksekliğine dahil edilmez ve ayrı değerlendirilir.
Yüksek bina sınıfına girmek için hangi ölçüt kullanılır?
BYKHY’de yüksek bina tanımı yapı yüksekliğine göre yapılır. Konutlarda 30,50 m, diğer yapılarda 21,50 m üzeri yüksek bina kapsamındadır.
Asma katı olan bir bina kaç katlı sayılır?
Asma katlar yapı yüksekliğine dahil olduğundan fiilen iki katlı görünen bir yapı, asma kat nedeniyle daha yüksek bir yapı sınıfına girebilir.
Yönetmelikteki yapı yüksekliği sınırları imar planı yüksekliğiyle aynı mı?
Hayır. İmar planındaki yükseklik sınırı genellikle bina yüksekliği üzerinden belirlenir. BYKHY’deki yangın sistemi yükümlülükleri ise yapı yüksekliği esas alınarak hesaplanır.
Çatı katı dairesi olan bir binada yapı yüksekliği nasıl hesaplanır?
Çatı arası piyes, ancak alternatif kaçış imkânı sağlanması şartıyla yapı yüksekliğine dahil edilmez. Kaçış imkânı yoksa çatı arası piyes yüksekliği de toplama eklenir.