BYKHY’nin Amacı, Kapsamı ve Temel İlkeleri
Yönetmeliğin Amacı
BYKHY’nin açıklanan amacı şudur: Her türlü yapı, bina, tesis ve işletmenin tasarımı, yapımı, işletimi, bakımı ve kullanımı safhalarında çıkabilecek yangınların en aza indirilmesini ve herhangi bir şekilde çıkabilecek yangının can ve mal kaybını en aza indirerek söndürülmesini sağlamak üzere, yangın öncesinde ve sırasında alınacak tedbirlerin, organizasyonun, eğitimin ve denetimin usul ve esaslarını belirlemektir.
Bu tanımdan çıkarılan üç temel hedef:
- Önleme: Yangın çıkma riskini tasarım aşamasından itibaren azaltmak
- Can güvenliği: Kullanıcıların tahliyesini güvence altına almak
- Söndürme: Yangına etkili müdahale için gerekli altyapıyı sağlamak
Yönetmeliğin Kapsamı
Yönetmelik; her türlü yapı, bina, tesis ile açık ve kapalı alan işletmelerinde alınacak yangın önleme ve söndürme tedbirlerini kapsar. Bu geniş kapsam sayesinde konuttan fabrikaya, alışveriş merkezinden hastaneye kadar tüm yapı türleri yönetmelik hükümleriyle bağlıdır.
Kapsam Dışı Alanlar
Mevcut yönetmelikte kapsam dışı:
- Türk Silahlı Kuvvetlerince kullanılan yapılar ve eğitim alanları (Millî Savunma Bakanlığı düzenler)
- Nükleer tesisler (Türkiye Atom Enerjisi Kurumu düzenler)
2026 Taslağında kapsam dışına eklenenler:
- Enerji santralleri, elektrik üretim/iletim/dağıtım şalt merkezleri ve enerji depolama tesisleri
- Tarihi yapılar (Kültür ve Turizm Bakanlığı)
Temel İlkeler
Yapı Ruhsatı İlkesi
Projeler, yangına karşı güvenlik bakımından yönetmeliğe uygun değilse yapı ruhsatı verilmez.
Yapı Kullanma İzni İlkesi
Yönetmeliğe uygun imalat yapılmadığı tespit edilen yapılara, eksiklikler giderilinceye kadar yapı kullanma izin belgesi veya çalışma ruhsatı verilmez.
Standart Hiyerarşisi
Yönetmelikte hüküm bulunmayan konularda öncelik sırası:
- Türk Standartları (TS)
- Avrupa Standartları (EN)
- Uluslararası geçerliliği kabul edilen standartlar
Tereddüt Durumunda Başvuru Mercii
| Konu | Başvuru Yeri |
|---|---|
| Proje ve yapım konuları | Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı |
| Diğer konular | İçişleri Bakanlığı |
Ücretsizlik İlkesi
Kamu kuruluşlarınca proje onay ve denetim hizmetlerinden hiçbir ücret alınamaz.
Afet Sonrası İlkesi (Taslak Yenilik)
Taslak yönetmeliğe göre genel hayata etkili afetlerden sonra hasarsız veya az hasarlı yapılarda, hasar tespitinden itibaren en geç 3 ay içinde yangın güvenlik sistemlerinin test ve bakımı bina sahibi tarafından yaptırılacaktır.
Proje Onay Süreci
- Proje müellifi tarafından projelerin hazırlanması
- İlgili idareye başvuru
- Yangın algılama ve söndürme projelerinin ayrı hazırlanıp hazırlanmadığının kontrolü
- Tahliye projesi gerekliliğinin belirlenmesi
- Mahalli itfaiye teşkilatından uygunluk görüşü alınması (taslakta zorunlu hale getiriliyor)
- Ruhsat vermeye yetkili idare tarafından onay
- Yapı ruhsatı / yapı kullanma izni verilmesi
Sıkça Sorulan Sorular
BYKHY kapsamına giren yapı türleri nelerdir?
Konut, büro, ticari bina, endüstriyel yapı, konaklama tesisi, sağlık yapısı, eğitim binası, toplanma amaçlı bina ve depo gibi tüm yapı türleri BYKHY kapsamındadır.
Yapı ruhsatı için yangın projesi zorunlu mudur?
Evet. Projeler yönetmeliğe uygun değilse yapı ruhsatı verilmez. Yangın algılama ve söndürme projeleri tesisat projelerinden ayrı olarak hazırlanmak zorundadır.
Tahliye projesi ne zaman zorunlu hale gelir?
Mevcut yönetmelikte 2.000 m²’den fazla olan katlar için tahliye projesi ayrı hazırlanır. Taslak yönetmelikte bu sınır 1.000 m² veya yapı yüksekliği 21,50 m üstü olarak güncelleniyor.
Yönetmeliğe aykırı yapılara ne tür yaptırım uygulanır?
Aykırı hareket edenler hakkında, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri uyarınca işlem yapılır.
Proje onay ve denetim hizmeti için ücret alınabilir mi?
Hayır. Kamu kuruluşlarınca proje onay ve denetim hizmetlerinden vize, harç ve benzeri ad altında herhangi bir ücret talep ve tahsil edilemez.